MESCİDİ NEBEVİNİN GENİŞLETİLME ÇALIŞMALARI

Hz. Omer’in halifeligi doneminde cemaat cok artarak iceriye sigamaz olmustu. Hz. Omer: “Ben Rasûlullah’dan Mescid-i Serifi genisletmek gerektigini duymustum. Simdi boyle bir ihtiyac hasil oldu.” diyerek ashabin tasvibiyle genisletme calismalarina basladi. Peygamber eslerine ait hucrelere dokunmayarak, diger yondeki duvarlari yiktirdi. Duvarlar ve cati oncekinden daha fazla yukseltilerek yeni sutunlar ilâve edildi.

Mescidin ikinci genisletilmesi Hz. Osman’in zamanina rastlar. Mescidin ucuncu genisletilmesi ve tamiri, Velid b. Abdulmelik’in halifelik doneminde, Omer b. Abdulaziz’in Hicaz valiligi sirasinda oldu. Mescid-i Serife ilk mihrabi ve dort tarafina birer minareyi Omer bin Abdulaziz yaptirmistir. Sonralari bir minare daha ilâve edilmistir. Rasûlullah’in Kabr-i Serifi mescid dahiline alinmistir. Peygamber Efendimiz Hz. Aise’nin evinde vefat etmis ve oraya defnedilmisti. Daha sonra bu kabir, Hucre-i Mutahhara ve Ravza-i Mutahhara adi ile anilmaya baslamistir. Hucre-i Saadet parmakliklarla cevrili olup, ziyaretciler disaridan dua ederler.  Hz. Fatimâ’nin kabrinin de Hz. Peygamberin kabrinin kuzeyinde yer aldigi soyleniyor. Ancak bazilari, Hazret-i Fatimâ’nin Bâki’ Kabristaninda Hz. Abbas’in kabri yakinina defnedildigi kanaatindeler. Hucre-i Mutahhara’nin (Peygamber Efendimizin kabrinin bulundugu hucrenin), 5 kapisi vardir.

12 basamaklı minber ise 1500 tarihinde Sultan 3. Murat tarafından inşa ettirilmiş. Bu bilgiler Kıble tarafında hâlâ yazılı bir belge olarak durmaktadır. 

1817 tarihine kadar Mescid-i Nebevî’de baska tamir yapilmamistir. Bu tarihde kubbenin catladigi Osmanli Sultani II. Mahmud’a bildirilmis, tamir sirasinda da turbe yesile boyanmistir. Hucrenin adi da “Kubbe-i Hadra (Yesil Kubbe) kalmistir. Mescid-i Nebevî’nin 24 kapisindan 4’u birakilarak digerleri kapatildi. Osmanli Sultani Abdulmecid, Mescid-i Nebevî’nin yeniden insaati sirasinda bunlara bir tane daha ilâve ederek kapi sayisini 5’e cikardi. Sultan Abdulmecid zamanla harab hâle dusen Mescid-i Nebevî’yi yiktirarak, 12 sene zarfinda buyuk emeklerle yeniden insâ ettirmistir. Boylece Mescid-i Nebevî, Hz. Peygamberimizden itibaren yedinci ve son tamirini 1860 tarihinde gormustur. Zamanimizdaki genisletme  calismalarindan once, Mescid-i Nebevî 18.000 metrekarelik eski yapisinda 5 kapisi, 4 minaresi, 423 diregi (sutun), 242 adet minik kubbesi olan bir bina idi. Sultan Mecid bir kismi yuvarlak,  bir kismi koseli tas ve agactan yapili eski sutunlari degistirerek, hepsini yuvarlak mermerden imâl ettirmistir. Kapilar Bâb-i cibril, Bâb-un Nisâ, Bab-ur Rahme, Bâbus Selâm, Bab-i Tevessul veya Sultan Mecid actirdigi icin Bâb-i Mecidî adiyla anilmaktaydi. Ilâve bina Sam tarafindaki Bâb-i Mecid’in bulundugu alana yapilmistir. Eski binanin ortasindaki avluda mermerlere sacilmis yigin yigin bugdaylar ve Fatimâ-tuz Zehrâ Annemiz Hz. lerine ait oldugu soylenen el degirmeni bulunurmus. Yasli hacilarin hasret gozyaslariyla anlattiklari bu gorunus tamamen degismis, avlu temizlenip namaz kilanlara ayrilarak, uzeri koseli semsiyelerle kapatilmistir. Mescid minberi, mihrabi, renkli ve cicek desenli muhtesem cinileri, Turk sanatkârlarinin ustaligini yansitan yazilari ve butun dokusuyla Turk mimarî dehâsinin urunudur. Bu serefli yerlere hizmette Osmanlilar butun seleflerini geride birakmislardir.

Harem–i Şerif inşaatının son genişletilmesine başlama tarihi: 1405 H.–1985 M. / Bitiş tarihi ise 1413 H.–1993 M.dir. Mescidin önceki istiap kapasitesi 18.000 m2 iken, yeni kısmın istiap kapasitesi 82.000 m2 olup, toplam mevcut kapasite 100.000 m2’ye ulaşmış. Şu anda kapalı kısımda aynı anda 400.000 kişi namaz kılabilirken, 200.000 kişi de üst katta kılabilmektedir.

Mescitte 27 adet hareketli kubbe mevcut olup, her biri 9 tonu ahşap olmak üzere 60 ton ağırlığındadır. Eski dört minareye 6 adet yenisi ilave edilerek minare sayısı 10’a çıkarılmıştır. Yeni minareler 5 şerefeli olup, yüksekliği 104 m.’dir. Her minarede 554 basamak vardır. Minarelerin ucunda bulunan hilallerin ağırlığı 4200 kg olup, 14 ayar altından Türkiye’de yapılmıştır. İnşaatta 50.000 ton inşaat çeliği ve 250.000 metreküp beton kullanılmış olup, hafriyat miktarı 574.000 metreküptür. Mescidin 91 adet kapısı, 140 adet alt katta ve 2400 adet de üst katta olmak üzere toplam 2540 adet penceresi vardır. İnşaatın tabanında 6.500 adet kolon, normal katta ise, 2.020 adet kolon bulunmaktadır.

Mescit soğuk su ile soğutulmakta olup, bu su uzunluğu 7.5 km. uzunluğunda bir tünelle şehir dışından mescide ulaştırılmaktadır. İnşaatta 50.000 adet sun’i granit kullanılmış. Mescitte, çeşitle sureler mermer levhalara, Türk hattat Ali Hüsrevoğlu tarafından yazılarak, kolondan kolona tüm mescidi çevrelemektedir.

Her biri 5 m. çapında 2200 kg. ağırlığında bronzdan yapılmış 68 adet avize vardır. Mescitte ayrıca, 627 adet güvenlik ve naklen yayın kamerası vardır. Gelecekte üste kat çıkabilmek için kolon filizleri terasta mevcuttur.

İnşaatta 3750 kişi çalışmış. Maliyeti ise 2.000.000.000 $ olmuş. Haremin (Mescid–i Nebevi’nin) kuzeybatısı ve güneyinde (U) şeklinde 2 katlı ve 10.000 araç kapasiteli otopark bulunmaktadır. Bunun maliyeti ise 1.5000.000.000 $’a çıkmış.