Bismillâhirrahmânirrahim
İHRAM
İhram
sözlükte "haram etmek, kendini mahrum bırakmak"
anlamına geldiği gibi, "tazim edilmesi gereken
zamana veya mekana girmek ve bunlara saygı duymak"
anlamına da gelir. İhram ilmihal dilinde hac veya
umre yapmaya niyet eden kişinin, diğer zamanlarda
mübah olan bazı fiil ve davranışları hac veya
umrenin rükünlerini tamamlayıncaya kadar kendi
nefsine haram kılması anlamındadır. Namaza başlama
tekbiri anlamına gelen tahrime ile ihram
kelimeleri aynı kökten türemiş ve anlamları bir
birine çok yakın iki kelime olduğu gibi, ait
oldukları ibadetlerdeki fonksiyonları da birbirine
çok yakındır. Hatta ihram için mecazen "haccın
başlama tekbiri" demek mümkündür.
İhram, kişinin
kendini geçici kaygı ve bağımlılıklardan
kurtarışının sembolüdür. İhram süresince toplumsal
barışı ve bütünlüğü bozucu, bencilliği uyandırıcı,
geride bırakılan geçici haz ve menfaatleri
hatırlatıcı mahiyetteki her türlü eşya ve fiiller
yasaklanmıştır.
Normal zamanda
helal olan bazı fiiller ihramlı için yasak hale
gelir. Bu yasakların ihlali, yasağın çeşidine ve
ihlal biçimine göre değişen cezaları gerektirir.
Bu cezalar kurban kesmek sadaka vermek ve oruç
tutmaktan ibarettir.
İhram niyet ve
telbiye ile başlar. Zaten niyet ve telbiye ihramın
rüknüdür.
Hanefi
mezhebinde ihramın iki rüknü vardır. Niyet ve
Telbiye. Bunlardan birini terk eden ihrama girmiş
olamaz. Diğer üç mezhebe göre ihrama girmek için
sadece niyet yeterlidir.
İhramın
Rükünleri:
1) Niyet
Niyet hac veya umrenin
hangisini yapacağına karar vermektir. Niyeti dil
ile söylemekte müstehaptır.
2) Telbiye:
Telbiye: ibadete başlama anını
temsilen belli sözlerin söylenmesinden ibarettir.Telbiye
namazdaki iftitah tekbiri mesabesindedir. Burada
tekbir yerine telbiye sözleri söylenir.
Telbiye: “Lebbeyk Allahümme
lebbeyk. Lebbeyke lâ şerike leke lebbeyk. İnnel
hamde venni’mete leke velmülk. Lâ şerike lek.”
Sözlerini söylemekten ibarettir.
Telbiyeyi ihrama girerken bir
defa söylemek farz, zaman zaman yüksek sesle
tekrarlamak sünnettir. (kadınlar yüksek sesle
değil içlerinden söylerler.)
 İhrama Girme
Zamanı
Hac ayları
girmeden hac menasikinden hiç biri yapıılamaz.
Hanefi ve Malikilere göre hac aylarından önce
ihrama girmek mekruh olmakla birlikte caizdir.
Şafiilere göre ise ihram rükün sayıldığı için hac
aylarından önce girilemez. Hac aylarından önce
girildiği takdirde bu ihram umre ihramı olur. Umre
için her zaman ihrama girilebilir.
İhrama girme
yerleri
Mekke mukaddes
bir mekan olduğundan oraya girişler saygı ifade
etmesi bakımından ihramla olmalıdır. Saygı
gösterilmesi gereken bu mekanı sırasıyla Harem,
Hill ve Afak bölgeleri kuşatır.
Harem Bölgesi
Harem Mekke ile
etrafında, bitkileri koparılmamak ve av
hayvanlarına zarar verilmemek üzere belirli
sınırlar içindeki emniyetli bölgedir. Bu bölgede
oturanlara Mekkî denir. Mekkeliler hac için harem
bölgesi içinde; Umre için ise Hill bölgesine
çıkarak yani Harem bölgesi dışına çıkarak ihrama
girerler. Tenim veya Arafat gibi....Mekki olmayan
kişiler de umre yapıp ihram dan çıktıktan sonra
tekrar ihrama girmek istediklerinde onlar da
mekkeliler gibi harem dışına çıkmak
durumundadırlar.
Hill Bölgesi
Hill bölgesi,
Harem bölgesi ile Mikat yerleri arasındaki
yerlerdir. Bu bölgede ikamet edenlere Mikati veya
Hilli denir. Mikatiler gerek Hac gerek Umre için
bulundukları yerden ihrama girerler.
Âfâk Bölgesi
Harem ve Hill
bölgelerinin dışında kalan yerlere âfâk denir. Bu
bçlgede yaşanlara da afaki denir. Âfakilerin
ihramsız geçmemeleri gereken noktalar efendimiz
tarafından belirlenmiştir. Bu noktalara Mikat
denir. Bu noktalar şunlardır.
1. Zülhuleyfe
Mekkeye Medine üzerinden gelenlerin mikatıdır.
Medineye 10 km. Mekkeye 430 km.dir.Mekkeye en uzak
mikat budur. Peygamberimiz s.a.v. veda haccı için
bu Mikattan ihrama girmiştir.
2.Cuhfe:Mısır
ve Suriye istikametinden gelenlerin mikatıdır.
Mekkeye 187 km.
3.Zâtüırk.:Irak
yönünden gelenlerin mikatıdır. Mekkeye uzkalığı 94
km.dir.
4.Karnülmenazil:
Necid ve Küveyt istikametinden gelenlerinden
mikatıdır. Mekkeye 96 km.dir.
5.Yelemlem:
Yemen ve Hindistan tarafından gelenlerin mikatıdır.
Mekkeye 54 km. dir.
Süveyş yönünden
kızıldeniz yoluyla gelenler, Cuhfe yakınında Rabiğ
hizasından ihrama girerler.
Mikata gelmeden
önce ihrama girmek caiz hatta hanefilerce daha
faziletlidir. Diğer üç mezhebe göre mikatta girmek
daha faziletlidir.
Mekke’de
olanlar, umre yapmak istedikleri zaman Tenim’e (Aişe
(r.ah) Camii) giderek ihrama girerler.
Şimdi bu mikatlar
hakkında kısaca bilgi verelim: "Zü'l-Huleyfe":
Medineliler ve Medine'den geçerek hacca giden
müslümanlar için mikattır. Medine'ye olan uzaklığı
7,5 km. civarındadır. Mekke-i Mükerreme'ye olan
uzaklığı ise; 413 km.'dir. "Zat-ü Irk":
Irak'lıların ve Irak üzerinden hacca gidecek olan
kimselerin mikatıdır. Akik vadisine bakan "Irk"
dağından isimlendirilmiştir. Fûkaha'dan bazıları
akik vadisinde ihrama girmenin efdal olduğuna
kaildirler.(72) Bu mikatın Mekke'ye olan uzaklığı
94 km.'dir. "El Cuhfe"; burası bir köydür. "El
Cuhfe" denilmesinin sebebini İbn-i Abidin şu
şekilde izah ediyor: "Cuhfe; kıyıda su kalıntısı
manasına gelir. Bu yere, bu ismin verilmesi, bir
zamanlar sel gelip ahalisini götürdüğü içindir.
Asıl adı "Mehyea"dır. Lâkin söylendiğine göre
nişanları kalmamış, yalnız bazı gizli kalıntıları
vardır ki, onları da hemen hemen bazı
Bedevi'lerden başka kimse tanıyamaz. Onun için
Allahü alem. Hacılar ihtiyaten "Râbıd" denilen
yerden ihrama girmeyi tercih etmişlerdir. Bazıları
da "Rabiğ" derler.(73) Bu mikatın; Mekke'ye olan
uzaklığı 320 km.'dir. "Karn veya Karnü'l Menazil";
Necidlilerin ve o istikametten hacca gelen
kimselerin mikatıdır. "Karn"; Arafat'a doğru
uzanan bir dağın ismidir. Mekke-i Mükerreme'ye
olan uzaklığı 44 km. civarındadır. "Yelemlem":
Yemenlilerin ve o yönden gelen yabancıların
mikatıdır. "Yelemlem"; bir dağın ismidir. Bu
mikatın Mekke'ye olan uzaklığı da 47-50 km.
civarındadır.
Ticarî bir niyetle mikatlardan geçen, fakat
Mekke'ye uğramaya niyyet etmeyen kimsenin ihrama
girmesi vacip değildir.(74) Mesela; mikatlarla
harem arasında bulunan "Cidde" şehrine, ticari
anlaşmalar için giden ve Mekke'ye uğramayı
düşünmeyen kimse ihrama girmez. Mikatlarla, Mekke
arasındaki bölgede ikamet eden mü'minlerin mikat;
"Hıll" ismi verilen mevkidir.(75) Mekke'de ikamet
eden mü'minler hacc ibadeti için ihrama evlerinde
girerler.(76) Ancak umre yapmak isteyen Mekkeli,
ihrama girmek için "Hıll" bölgesine çıkmak
durumundadır. Feteva-ı Hindiyye'de: "Umre yapmak
isteyen Mekkeli, hangi yönden isterse ordan Hıll'e
çıkar. Muhıyt'te de böyledir. Ancak umre için en
efdal olan mikat yeri "Ten'im"dir."(77) hükmü
kayıtlıdır.
Mikatlar içinde ikamet eden mü'minler,
ihtiyaçlarından dolayı ihramsız olarak Mekke'ye
girebilirler. Hanefi fûkahası; bu beldelerde
oturan kimselerin giriş ve çıkışlarının devamlı
olacağını esas alarak, her seferinde ihrama
girmelerinde zorluk olduğunu beyanla, ihrama
ihtiyaç olmadığına kail olmuştur.(78) İmam-ı
Serahsi: "İbn-i Ömer (ra) Mekke'den Medine'ye
gitmek üzere yola çıktı. Kadid adı verilen bölgeye
geldiğinde kendisine "Medine'de fitne'nin zuhur
ettiğine" dâir haber ulaştı Bunun üzerine İbn-i
Ömer (ra) Mekke'ye geri döndü ve ihrama girmedi.
Bundan da anlaşılmaktadır ki, mikatlar dahilinde
bulunanlar tıpkı Mekkeliler hükmüne dahildirler.
Çünkü her zaman Mekke'ye girmeye ihtiyaçları
vardır. Her seferinde ihrama girmek şart kılınsa;
bu insanlar için açık bir zarar ve zorluktur"(79)
hükmünü zikreder.
İhrâmın
Vacipleri
1. Mikat
Sınırını ihramsız geçmemek
Harem bölgesine
Umre ve HAc yapmak amacıyla gidecek afakiler mikat
sınırını ihramsız geçerlerse ceza (dem) gerekir.
Ancak mikatı ihramsız geçen kinse henüz umre veya
haccın menasikinden bir şey yapmadan mikata döner
ve oradan ihrama girerse ceza düşer. Eger hac veya
umre amalinden bir şey yapmışsa mikata dahi dönsse
ceza düşmez.
İhram'ın
Sünnetleri
1.İhrama
girmeden önce müstehab olan şeyler:
-
Tırnakları
kesmek, kasık ve koltuk altı kıllarını
temizlemek, tıraş olmak
-
Gusuletmek
Gusül yapılamazsa abdest alınır.
-
Niyetten
önce güzel kokular sürmek
-
Erkeklerin
izar ve rida denilen iki parça ile örtünmeleri
ve bunların beyaz ve temiz olması.
2.İhram'a
girdikten sonra yapılması sünnet olan şeyler
-
Kerahet vakti
değilse iki rekat ihram namazı kılmak
-
Bu namazda
ilk rekatta kafirun ikinci rekatta ihlas
surelerini okumak.
-
niyet ve
telbiyenin bu namazdan sonra yapılması.
-
ihramlı
bulunduğu süre içinde çok telbiye getirmek
-
Hac için
ihrama hac ayları başladıktan sonra girmek.
|
